CUMA NAMAZI EVDE KILINIR MI?
Cuma namazı evde tek başına kılınmaz. Bu namaz, cemaatle kılındığında geçerli olan bir ibadettir. Evde tek kişi olarak “cuma niyetiyle” namaza durmak, cuma namazını yerine getirmez. Mazeretsiz camiye gitmeyen ve cuma kılmayan bir erkek, öğle namazı kılmış sayılır ancak cuma farzını terk ettiği için sorumluluk altına girmiş olur. Kadınlar, seferi yolcular veya hastalar cuma namazıyla yükümlü değildir, bu kişiler evde öğle namazı kılar. Pandemi gibi zorunlu durumlarda da evlerde cuma yerine öğle namazı kılmak uygun görülmüştür. Yani cuma, mutlaka cemaatle eda edilir, tek başına kılınmaz.
CUMA NAMAZI KAÇ KİŞİYLE KILINIR?
Cuma namazı cemaatin bulunduğu yerlerde kılınır. Hanefi mezhebinde, imam hariç en az üç kişinin olması yeterli kabul edilir. Şafiî’de ise en az 40 kişi şart koşulur. Ülkemizde, genelde imam ve birkaç kişi dahi olsa cuma namazı kılınmaya devam edilir. Fıkıh kaynaklarında geçmişte “şehirde, herkesin katılımına açık ortamda kılınmalı” gibi şartlar bulunur. Günümüzde hemen her köy ve kasabada yeterli insan olduğunda cuma kılınır ve geçerlidir. Net bir “en az sayı” resmi olarak aranmaz, yeter ki birkaç kişi saf tutsun. Yani tek başına cuma olmaz. Cemaat varsa cuma namazı eda edilebilir.
CUMA NAMAZI SIRASIYLA NASIL KILINIR?
Cuma günü öğle vakti girince ezan okunur. Önce dört rekât ilk sünnet kılınır. Bu sünnet, öğle namazının sünneti gibi sessiz ve bireyseldir. Ardından imam hutbe okumak üzere minbere çıkar. Hutbe bitince kamet getirilir ve iki rekât farz kılınır. Bu farz, sabah namazının farzında olduğu gibi yüksek sesle Fatiha ve sure okunarak kılınır. İki rekâtın sonunda selam verilir ve son sünnet olan dört rekât kılınır. Bu şekilde cuma namazı 10 rekât (4 sünnet + 2 farz + 4 sünnet) olarak tamamlanır. İsteyenler peşine zuhr-i âhir ve iki rekât daha nafile kılar. Bütün aşamalar öğle vakti içinde yapılır.
CUMA NAMAZI CEMAATLE NASIL KILINIR?
Cuma namazı, imamın kıldırdığı ve cemaatin katıldığı bir ibadettir. Hutbe dinlendikten sonra kametle birlikte saf tutulur. İmam niyet edip tekbir alır, cemaat de aynı anda niyet eder ve iftitah tekbirini alarak imama uyar. İmam ilk rekâtta Fatiha ve bir sureyi sesli okur, cemaat içinden katılır. Rükû, secdeler ve diğer hareketler imamla birlikte yapılır, imamdan önce herhangi bir harekete geçilmez. İkinci rekât bitip tahiyyatta dualar okununca imamla beraber selam verilir. Bu şekilde cemaat, cuma namazının farzını topluca ve uyum içinde eda eder. Sonrasında sünnetler bireysel olarak kılınır.
ŞAFİ MEZHEBİNDE CUMA NAMAZI NASIL KILINIR?
Şafiî mezhebinde cuma namazı için en az 40 erkek cemaat bulunması şart koşulur. Bunun dışında kılınışı ve rekatlar genellikle Hanefi ile benzerlik gösterir. Hutbe okunduktan sonra iki rekât farz, cemaatle beraber kılınır. Sünnetler konusunda küçük farklılıklar vardır: Şafiî’de farzdan önce ve sonra ikişer rekât müekked ve ikişer rekât gayr-i müekked sünnetler kılınabilir. Bazı uygulamalarda 4+2+4 şeklinde kılınır, toplam 10 rekâta ulaşılır. Zuhr-i âhir gibi uygulamalar Şafiî’de yaygın değildir. Farzın geçerliliği için hutbenin belli şartları (örneğin Arapça olması) ayrıca vurgulanmıştır. Fakat pratikte Hanefi imamın arkasında da cuma namazı kılınabilir ve geçerlidir.